زوال و دورى را ملاحظه نمايد و بدين سبب خاطر او متألّم گردد اين تألّم را خوف مىنامند . و حصول اين حالتها تابع ملاحظه‌هاست ، پس هرگاه انس غالب شود و ملاحظهء آنچه از وى غايب است نكند و ملاحظهء خطر زوال ننمايد تنعّم و تلذّذ وى عظيم مىشود . و هر ( كه انس به خدا بر وى غالب شود خواهشى به غير از تنهايى و خلوت نشينى نمىدارد . و سبب در اين آن است ) « 1 » كه انس به خدا لازم دارد وحشت از غير خدا نمودن را بلكه هرچه مانع از خلوت است بر دل گرانتر مىباشد ، چنانچه روايت شده كه حضرت موسى « 2 » هنگامى كه خداى عزّ وجلّ با وى سخن گفت مدّتى مديد سخنِ هيچ كس از مردم را نمىشنيد مگر آنكه طبيعت او برهم زده مىشد و مشرف بر قَىء مىگرديد . زيرا كه محبّت موجب خوش‌آيندگى كلام محبوب و خوش‌آيندگى ياد اوست ، پس خوش‌آيندگى غير محبوب از دل بيرون مىرود . و اگر با مردم اختلاط نمايد همان است كه در ميان جمعى تنها باشد و در خلوت جمعيّت داشته باشد و در حضر غريب و در سفر حاضر باشد و در غيبت مشاهده نمايد و در حضور غايب باشد و به جسد با مردم اختلاط نمايد و در « 3 » دل مستغرق خوشى ياد محبوب باشد . حضرت أمير المؤمنين سلام اللَّه عليه در وصف اين طايفه فرمودند : ايشان جمعيند كه هجوم نموده است بر آنها علم بر حقيقت چيزها داشتن و دريافته‌اند نسيم يقين را و نرم شمرده‌اند آنچه را متنعّمان دشوار شمرده‌اند « 4 » و انس گرفته‌اند به آنچه جاهلان از آن وحشت دارند و به بدن در دنيا مىباشند و روحهاى ايشان متعلّق است به محلّ اعلى . و اين جماعت جانشينان خدايند در روى زمين و دعوت نماينده‌اند مردم را به دين خدا « 5 » .

--> ( 1 ) . ميان پرانتز از a افتاده است . ( 2 ) . a s + در . ( 3 ) . در / s a به . ( 4 ) . s - آنچه را متنعّمان دشوار شمرده‌اند . ( 5 ) . الخصال : 186 . أمالي الطوسي : 21 . نهج البلاغة 4 : 37 همگى ضمن خبر كميل .